Dlaczego umowy frankowe bywają nieważne?
Umowy kredytów indeksowanych lub denominowanych do franka szwajcarskiego (CHF) zawierają klauzule abuzywne — niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385¹ k.c. Klauzule te dotyczą głównie mechanizmów przeliczenia: kurs CHF ustalały banki jednostronnie według własnych tabel, bez obiektywnych kryteriów. Powoduje to bezskuteczność tych postanowień (nie wiążą one konsumenta), a w konsekwencji — w wielu przypadkach nieważność całej umowy, jeżeli bez zakwestionowanych klauzul nie może ona dalej obowiązywać.
Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku C-26/13 (Kásler) i kolejnych orzeczeniach potwierdził, że klauzule ryzyka walutowego muszą być sformułowane jasno i zrozumiale. Wyrok TSUE C-520/21 z 15.06.2023 r. przesądził, że banki nie mają prawa do wynagrodzenia za korzystanie z kapitału po unieważnieniu umowy.
Unieważnienie vs. odfrankowienie — co wybrać?
Po wyrokach TSUE z 2023 r. dominującym rozwiązaniem jest unieważnienie umowy. Oznacza to, że kredytobiorca zwraca tylko nominalną kwotę w złotych, a bank oddaje wszystkie wpłacone raty i prowizje. Nadpłata trafia do kredytobiorcy; nieruchomość pozostaje wolna od hipoteki po spłacie (lub potrąceniu).
Odfrankowienie polega na usunięciu klauzul abuzywnych i pozostawieniu umowy jako kredytu złotowego z oprocentowaniem LIBOR/SARON CHF. Korzystne przy kursie CHF wyraźnie niższym niż w dniu zaciągnięcia kredytu — rzadziej stosowane po 2023 r.
Sprawy frankowe w Poznaniu rozpoznaje Sąd Okręgowy w Poznaniu (ul. Hejmowskiego 2).
Jak wygląda proces — od analizy umowy do wyroku?
- Analiza umowy — sprawdzamy, które klauzule są abuzywne i jaki wariant roszczenia (unieważnienie/odfrankowienie) jest korzystniejszy.
- Obliczenie roszczeń — wyliczamy sumę wpłaconych rat, prowizji, ubezpieczeń (UNWW) i nadpłatę po unieważnieniu.
- Wezwanie do zapłaty — obligatoryjna próba ugodowa przed złożeniem pozwu.
- Pozew — kierowany do Sądu Okręgowego w Poznaniu. Można wnioskować o zabezpieczenie (zawieszenie rat).
- Postępowanie — trwa zazwyczaj 2–4 lata. Kancelaria prowadzi sprawę od A do Z.
Czy warto złożyć wniosek o zabezpieczenie?
Po wyroku TSUE C-287/22 z 2023 r. sądy coraz chętniej przyznają zabezpieczenie polegające na wstrzymaniu spłaty rat na czas trwania procesu. Oznacza to, że w zakresie objętym postanowieniem sądu kredytobiorca może zostać czasowo zwolniony z obowiązku płatności rat. Treść konkretnego zabezpieczenia trzeba zawsze przeanalizować przed wstrzymaniem spłat. Wniosek o zabezpieczenie można złożyć razem z pozwem lub w toku postępowania.
Banki, które kredytobiorca może pozwać w Poznaniu, to m.in.: mBank, PKO BP (Nordea), Millennium, Santander (d. BGŻ, BZ WBK), BNP Paribas (d. BGŻ), Deutsche Bank, Getin Noble Bank (w upadłości — inne procedury), Raiffeisen (d. Polbank).